PSA dhe fPSA (PSA e Lirë) – Analizë gjaku për prostatën 🧔🩺

PSA (Antigjeni Specifik i Prostatës) është një analizë gjaku që përdoret për të vlerësuar shëndetin e prostatës dhe për të zbuluar ndryshime që mund të lidhen me sëmundje të saj.

Matja e PSA-së ndihmon në zbulimin e hershëm të problemeve të prostatës dhe në ndjekjen e pacientëve të diagnostikuar me sëmundje të prostatës.

---

Çfarë është PSA? 🤔

PSA është një proteinë që prodhohet nga qelizat e prostatës dhe që normalisht gjendet në sasi të vogla në gjak.

Rritja e nivelit të PSA-së mund të lidhet me:

• Hiperplazinë beninje të prostatës (zmadhim jo kanceroz).
• Prostatitin (infeksion ose inflamacion i prostatës).
• Kancerin e prostates.

---

PSA dhe fPSA (PSA e Lirë) – cili është ndryshimi? 🔍

Në gjak, PSA gjendet në dy forma kryesore:

• PSA totale

  Përfshin të gjithë sasinë e PSA-së që qarkullon në gjak.

• fPSA (PSA e lirë)

  Është pjesa e PSA-së që nuk është e lidhur me proteina të tjera në gjak.

• Raporti fPSA / PSA totale

  Përdoret për të ndihmuar në dallimin midis shkaqeve beninje dhe atyre malinje të rritjes së PSA-së.

---

Pse rekomandohet matja e PSA-së? 🩺

Mjeku mund të rekomandojë analizën e PSA-së për:

• Kontroll parandalues të shëndetit të prostates.
• Zbulimin e hershëm të kancerit të prostates.
• Vlerësimin e simptomave urinare.
• Monitorimin e pacientëve me sëmundje të prostatës.
• Ndjekjen e efektit të trajtimit.

---

Kur duhet kryer analiza e PSA-së? 🧪

Analiza e PSA-së rekomandohet veçanërisht:

• Tek meshkujt mbi 50 vjeç.
• Tek meshkujt mbi 45 vjeç me histori familjare për kancer të prostates.
• Në prani të simptomave urinare.
• Për kontroll periodik të shëndetit mashkullor.

---

Si interpretohen rezultatet? 📊

Interpretimi i vlerave të PSA-së bëhet gjithmonë nga mjeku, duke marrë parasysh moshën, simptomat dhe historinë mjekësore të pacientit.

Në përgjithësi:

• PSA e rritur mund të lidhet me hiperplazinë beninje, prostatitin ose kancerin e prostatës.
• Raport i ulët fPSA / PSA totale sugjeron rrezik më të lartë për kancer të prostatës.
• Raport i lartë fPSA / PSA totale lidhet më shpesh me shkaqe beninje.

📌 Rritja e PSA-së nuk do të thotë gjithmonë kancer, por kërkon vlerësim të mëtejshëm mjekësor. Rezultatet interpretohen gjithmonë nga mjeku në kombinim me klinikën e pacientit dhe teste të tjera laboratorike dhe instrumentale.

---

Faktorë që mund të ndikojnë në PSA ⚠️

Nivelet e PSA-së mund të ndikohen përkohësisht nga:

• Infeksionet urinare ose prostatiti.
• Marrëdhëniet seksuale të fundit.
• Ushtrimet intensive (sidomos çiklizmi).
• Ndërhyrjet urologjike.
• Disa medikamente.

---

Një analizë e rëndësishme për shëndetin mashkullor 🌟

Analiza e PSA-së është një mjet i vlefshëm për kontrollin parandalues dhe zbulimin e hershëm të sëmundjeve të prostatës.

📅 Nëse jeni mbi 45–50 vjeç ose keni simptoma urinare, kontrolli i PSA-së është një hap i rëndësishëm për kujdesin ndaj shëndetit tuaj. 💡

---

📌 Rishikuar nga Dr. Aurora Knuti, Mjeke Laboratori, Klinika Kajo

KUJDES! Teksti në këtë faqe është shkurtuar dhe thjeshtësuar për t'u bërë më i kuptueshem nga pacienti mesatar. Ai ka si qëllim informimin e publikut dhe nuk duhet në asnjë mënyrë të zëvendësojë konsultat mjekësore të specializuara.