Laboratori është një departament shumë i rëndësishëm për një institucion mjekësor. Analizat e ndryshme, që mund të kryhen në laborator, janë shpesh vendimtare në:
- Vendosjen e diagnozës përfundimtare dhe/ ose diagnozës diferenciale.
- Përcaktimin e llojit dhe/ose të dozës së mjekimit.
- Kontrollin periodik të një patologjie të caktuar.
- Kontrollin rutinë të një individi.
Në laboratorin tonë mund të kryen analiza klinike, biokimike, imunologjike, hormonale, tumorale dhe bakteriologjike. Lista e mëposhtme përfshin ato më të zakonshmet.
Analizat klinike
- Hemogramë (gjak komplet) – analizë e cila pasqyron elementet e figuruara të gjakut. Disa prej tyre janë:
- Rruazat e bardha (WBC).
- Rruazat e kuqe (RBC).
- Pllakëzat e gjakut (PLT).
- Etj.
- Formulë leukocitare – analizë e cila tregon sasinë e elementeve përbërëse të rruazave të bardha, të shprehur në përqindje.
- Urinë komplet – analizë e thjeshtë urine me anë të së cilës konstatohet prezenca e rruazave të bardha (leukocite), e rruazave të kuqe (eritrocite) dhe e bakterieve.
Analizat biokimike
- Tregues të funksionit të veshkës:
- Tregues të funksionit të mëlçisë:
- Bilirubinë totale.
- Bilirubinë direkte.
- SGOT.
- SGPT.
- ALP.
- GGT.
- LDH.
- Treguesit laboratorikë të diabetit:
- Glicemi esëll.
- Glicemi 2 orë pas ushqimi.
- HbA1c.
- Lipidograma – analiza të cilat tregojnë nivelin e yndyrave në gjak:
- Kolesterol.
- Triglicerid.
- HDL.
- LDL.
- Tregues labotatorikë të funksionit të pankreasit:
- Amilazemi.
- Amilazuri.
- Lipazemi.
- PCR – proteina C reaktive.
- Vlerat e kësaj analize mund të rriten në rastet e inflamacioneve të ndryshme si:
- Apendisiti.
- Pankreatiti.
- Sëmundjet reumatizmale.
- Sëmundjet inflamatore të zorrëve.
- Mund të përdoret për të vlerësuar rrezikun e zhvillimit të sëmundjeve të arterieve koronare.
- Fibrinogjeni – analizë e cila shërben kryesisht për:
- Studimin e faktorëve të koagulimit të gjakut.
- Për monitorimin e sëmundjeve progresive të mëlçisë, kockave, artikulacioneve, etj.
- Niveli i protrombinës/INR – analizë e cila kontrollon mekanizmin e koagulimit të gjakut. Ndër funksionet kryesore të saj janë:
- Monitorimi i terapisë me hollues gjaku për pacientët që vuajnë nga sëmundje të zemrës.
- Monitorimi i pacientëve të cilët vuajnë nga sëmundje kronike të mëlçisë si: hepatitet dhe cirozat.
- Albuminemi – analizë e cila shërben si tregues i përpunimit të albuminës në mëlçi. Në sëmundjet kronike të mëlçisë, si hepatitet dhe cirrozat, përpunimi i saj është deficitar dhe për pasojë vlerat e analizës dalin të ulëta.
- Proteina totale analizë e cila kryesisht tregon:
- Gjjendjen nutricionale të organizmit.
- Funksionin e mëlçisë dhe të veshkave.
- Uricemia – analizë e cila tregon nivelin e acidit urik në gjak. Një nivel i lartë i acidit urik në gjak mund të na sugjerojë sëmundje të artikulacioneve.
- Sideremia – analizë e cila tregon nivelin e hekurit në gjak. Përdoret kryesisht për diagnozën dhe ecurinë klinike të pacientëve që trajtohen për anemi nga mungesa e hekurit.
- Elektrolitet në gjak – analizë e cila tregon nivelin e elektroliteve ose të mineraleve në gjak.
- Kalcium (Ca).
- Kalium (K).
- Magnez (Mg).
- Klor (Cl).
- Natrium (Na).
- Acidi Folik – analizë e cila tregon nivelin e acidit folik në gjak. Ndihmon në diagnostikimin e llojit të anemive.
- Vitamina B12 – analizë e cila tregon nivelin e vitaminës B12 në gjak. Ndihmon në diagnostikimin e llojit të anemive.
- CPK – analizë e cila tregon nivelin e kreatinë fosfokinazës në gjak. Ajo shërben për të diagnostikuar:
- Arrestin kardiak
- Sëmundje të muskujve
- Infeksione post-operatore.
- Faktori reumatoid – analizë e cila përdoret për diagnostikimin e artritit reumatoid dhe sëmundjeve të tjera autoimune.
Analizat imunologjike
- AgHBs – tregues viral. Analizë e cila shërben për të identifikuar infektimin nga virusi i hepatitit B.
- AntiHCV – tregues viral. Analizë e cila shërben për të identifikuar infektimin nga virusi i hepatitit C.
- HIV 1-2 – analizë e cila shërben për të identifikuar infektimin nga virusi HIV.
- ASO – analizë e cila tregon nivelin plazmatik të antitrupave të antisterptolizinës. Ajo shërben për të diagnostikuar infeksionin e shkaktuar nga bakteri i streptokokut.
- Feçe gjak okult – analizë e cila tregon prezencën e gjakut në feçe. Analizë rutinë për diagnostikimin e kancerit të zorrës së trashë.
- Antigeni fekal për H. pylori – analizë e cila tregon mbetjet e helikobakter pilorit në feçe.
- Ferritinemi – analizë e cila tregon rezervat e hekurit në gjak. Nivele të ulëta të saj ndeshen në rastet e anemive, kurse nivele të rritura të saj mund të ndeshen në sëmundje tumorale ose sëmundje kronike të mëlçisë, si hemokromatoza.
- Analizat hormonale
- Kontrolli i funksionit të gjëndrës tiroide:
Markuesit tumoralë
- CEA – tregues tumoral i rëndësishëm për diagnostikimin dhe ecurinë e pacientëve që vuajnë dhe janë nën terapi për tumoret e zorrës, gjirit dhe mushkërive.
- AFP – analizë e cila përdoret për:
- Diagnostikimin dhe ecurinë klinike të pacientëve që vuajnë dhe janë nën mjekim për disa lloje tumoresh si:
- Të mëlçisë.
- Të lëkurës.
- Të zorrës.
- Evidentimin e tumorit të testikujve.
- Kontrollin e anomalive embrionale dhe ato të placentës gjatë shtatzënisë.
- CA 19-9 – analizë e cila shërben për diagnostikimin dhe ecurinë klinike të pacientëve që vuajnë dhe janë nën mjekim për disa lloje tumoresh si:
- Ca 125 – analizë e cila shërben për diagnostikimin dhe ecurinë klinike të pacientëve që vuajnë dhe janë nën mjekim, kryesisht për tumorin e vezoreve. Vlera të larta të saj mund sugjerojnë dhe:
- Tumore të qafës së mitrës.
- Ciroza hepatike.
- Tumore të pankreasit, të mushkërive, të orrës.
- Psa/fPsa – analizë e cila lidhet me kancerin e prostatës. Në rastet kur rezultati del pozitiv, na s’gjeron se pacienti mund të vuajë nga kanceri i prostatës, kështu ekzaminimet instrumentale dhe laboratorike vazhdojnë për të konfirmuar ose rrëzuar këtë indikacion. Në rastet kur rezultati del negativ, gjithsesi nuk mund të përjashtohet 100% rreziku i kancerit të prostatës.
Analizat bakteriologjike
- Feçe parazit – analizë e cila tregon prezencën e parazitëve të ndryshëm, si giardia lamblia, në organizëm. Parazitë të cilët transmetohen lehtësisht ndërmjet individëve dhe shkaktojnë shqetësime tek të prekurit prej tyre. Nëse lihen pa u trajtuar mund të shkaktojnë probleme serioze.
- Feçe kandida – analizë e cila tregon prezencën e kandidës (myk ose kërpudhë) në traktin tretës.
- Koprokultura – analizë e cila tregon prezencën e baktereve, si salmonela dhe/ose shigela, në organizëm. Baktere të cilat shkaktojnë sëmundje të rrezikshme për jetën e njeriut.
- Urokultura – analizë e cila tregon prezencën e baktereve në traktin urinar. Baktere të cilat mund të shkaktojnë infeksione të ndryshme dhe në disa raste të rrezikshme për jetën e njeriut, siç është dhe e coli.
- Kulturë fyti për kandida dhe koke – analizë e cila tregon prezencën e infeksioneve bakteriale ose mykotike në rrugët e frymëmarrjes.